Антични гръцки надписи

от територията на България

Klada Bg

Посветителен надпис в стихове на птицегадател от Филипопол

Паметник III.920
Издател(и)
Георги Михаилов, Николай Шаранков.
Вид паметник
плоча
Материал
мрамор
Място на намиране
Пловдив, южно от църквата "Св. Петка Старата".
Произход
Видян в
Институция и инвентарен номер
Размери
вис. 50 см, шир. 32 см, деб. 12 - 15 см
Размер на буквите
вис. 1 - 1.5 см
Разположение на надписа
Плочата е преизползвана и горната ѝ част липсва, а в долната половина има правоъгълно издълбаване, което нарушава целостта на надписа. Под редове 2, 3, 5, 7, 9, 11 са оставени по-големи междуредия.
Декорация
Надпис
Категория на надписа
частен посветителен надпис - стих
Датиране
края на II - първата половина на III в. сл.Хр.
Критерии за датиране
форма на буквите
Изображения
Текст

0[---] |
[---].ω .ο[---] |
[---] Φοίβῳ μαν[τ--] |
[κ]αὶ γρ μοι δῶρον ἐχαρείσατο [μαντοσυνάων], |
ὥσπερ Θεστορίδῃ Κάλχᾳ πόρε ((leaf)) Φοῖβο[ς Ἀπόλλων] |
5ὄρνειθας καθορᾶν καὶ ἀτρεκέα μαν[τεύσασθαι]. |
καὶ γὰρ Πουλυδάμας Φρύγιος καὶ μάντις [μύμων] |
αἰετὸν εἰσορόων ὄφεως σπείραισι δεθέντ[α] |
μνηστῆρσιν ὄλεθρον Ἁλιθέρσης ἔπε παρό[ντα]· |
τοὔνεκα σοί, Παιάν, χαριέστατα δῶρ’ ἀνέθηκα, |
10ὄφρα τις ὀψ<ι>γόνων [κ γῆς] πίης ἐσαθρήσας |
γνώσῃ Τε[··c.8·· οἰωνοπ]όλων ὄχ’ ἄριστον. |
ταῦτα [··c.15·· σ]οι δῶρ’ ἀνέθηκ[α] |
σὸς πρόπ̣[ολος ··c.12·· Φοί]βοιο προφήτη[ς] |
εὐτε[χνίῃ κλεινὸς πᾶσιν ἐν] οἰνοπόλοις.

0---
---.Ω.Ο---
---..ΟIΒΩMΑ..[..]--
[..].....Γ...ΡMΟΙΔΩΡΟNEΧΑΡΕIΣΑ....[.......................]
ΩΣΠΕΡΘΕΣΤΟΡIΔHΚAΛΧAΠOΡΕ- leaf ΦΟIΒΟ[...................]
5OΡNΕΙΘΑΣΚΑΘΟΡANΚΑIAΤΡΕΚEΑMΑN[...................]
ΚΑIΓAΡΠΟΥΛΥΔAMΑΣΦΡYΓΙΟΣΚΑIMANΤΙΣ...[...........]
ΑIΕΤONΕIΣΟΡOΩNOΦΕΩΣΣΠΕIΡΑΙΣΙΔΕΘENΤ[..]
MNΗΣΤHΡΣΙNOΛΕΘΡΟNAΛΙΘEΡΣΗΣEΠΕΠΑΡO[......]
..ΟYNΕΚΑΣΟIΠΑΙANΧΑΡΙEΣΤΑΤΑΔΩΡANEΘΗΚΑ
10OΦΡΑΤΙΣOΨ[..]ΓONΩN...[.........]...ΠIΗΣEΣΑΘΡHΣΑ..
ΓNΩΣHΤΕ........[.............]OΛΩNOΧAΡΙΣΤΟ..
ΤΑYΤΑ...............[..]ΟΙΔΩΡANEΘΗΚ[..]
ΣOΣΠΡOΠ̣[........]............[.......]ΒΟΙΟΠΡΟΦHΤ..[..]
ΕYΤΕ[.......................................................................]ΟINΟΠOΛΟΙ..

| ---
| ---.ω .ο---
| --- Φοίβῳ μαντ--
| καὶ γρ μοι δῶρον ἐχαρείσατο μαντοσυνάων,
| ὥσπερ Θεστορίδῃ Κάλχᾳ πόρε ((leaf)) Φοῖβος Ἀπόλλων
| ὄρνειθας καθορᾶν καὶ ἀτρεκέα μαντεύσασθαι.
| καὶ γὰρ Πουλυδάμας Φρύγιος καὶ μάντις μύμων
| αἰετὸν εἰσορόων ὄφεως σπείραισι δεθέντα
| μνηστῆρσιν ὄλεθρον Ἁλιθέρσης ἔπε παρόντα·
| τοὔνεκα σοί, Παιάν, χαριέστατα δῶρ’ ἀνέθηκα,
| ὄφρα τις ὀψιγόνων κ γῆς πίης ἐσαθρήσας
| γνώσῃ Τε ˘ ˘ ˉ ˘ οἰωνοπόλων ὄχ’ ἄριστον.
| ταῦτα ˘ ˉ ˘ ˘ ˉ ˘ ˘ ˉ σοι δῶρ’ ἀνέθηκα
| σὸς πρόπ̣ολος ˘ ˘ ˉ ˘ ˘ ˉ Φοίβοιο προφήτης
| εὐτεχνίῃ κλεινὸς πᾶσιν ἐν οἰνοπόλοις.
.. на Феб, покровителя на прорицатели... Благоволи Аполон да всели в мен гадателска дарба, както у Калхас, на Тестор потомък; сам Феб отреди ми птиците да наблюдавам, правдиво съдби да вещая, равен с фригиеца Полидамант, с Халитерс безпогрешен (още в мига, щом съзря стегнат в пръстени змийски орела, той разпозна предстоящата гибел на всички женихи). Ето защо посветих ти, Пеане, най-прелестни дари – щом от далечна земя някой в бъдеще дойде и види, нека узнае, че аз бях далеч най-добрият гадател! Да, Аполоне, такива подаръци аз посветих ти, твоят достоен служител, на Феб свещен прорицател, птицегадател, прославен сред всички със свойто изкуство.
Място на намиране

Google maps


tag: l
⤦ n: 0

tag: lb
< GAP >

extent: unknown
ω ο

tag: l
⤦ n: 1

tag: lb
< GAP >

extent: unknown
unit: character
< GAP >

reason: illegible
unit: character
quantity: 1
ω

tag: #text
< GAP >

reason: illegible
unit: character
quantity: 1
ο

tag: #text
< GAP >

extent: unknown
unit: character
Φοίβῳ μαντ

tag: l
⤦ n: 2

tag: lb
< GAP >

extent: unknown
unit: character
Φοίβῳ

type: divine
ref: Apollo
tag: persName
Φ

tag: unclear
οίβῳ

tag: #text
μα

tag: #text
ν

tag: unclear
τ

tag: supplied
< GAP >

unit: character
καὶ γάρ μοι δῶρον ἐχαρείσατο μαντοσυνάων,

tag: l
⤦ n: 3

tag: lb
καὶ

tag: w
κ

tag: supplied
αὶ

tag: unclear
γάρ

lemma: γάρ
tag: w
γ

tag: #text

tag: unclear
ρ

tag: #text
μοι

lemma: ἐγώ
tag: w
δῶρον

lemma: δῶρον
tag: w
ἐχαρείσατο

lemma: χαρίζομαι
tag: w
ἐχαρείσα

tag: #text
το

tag: unclear
μαντοσυνάων

tag: supplied
,

tag: #text
ὥσπερ Θεστορίδῃ Κάλχᾳ πόρε Φοῖβος Ἀπόλλων

tag: l
⤦ n: 4

tag: lb
ὥσπερ

lemma: ὥσπερ
tag: w
Θεστορίδῃ Κάλχᾳ

type: divine
ref: Calchas
tag: persName
πόρε

lemma: πορεῖν
tag: w

type: leaf
tag: g
Φοῖβος Ἀπόλλων

type: divine
ref: Apollo
tag: persName
Φοῖβο

tag: #text
ς Ἀπόλλων

tag: supplied
ὄρνειθας καθορᾶν καὶ ἀτρεκέα μαντεύσασθαι.

tag: l
⤦ n: 5

tag: lb
ὄρνειθας

lemma: ὄρνις
tag: w
καθορᾶν

lemma: καθοράω
tag: w
καὶ

tag: w
ἀτρεκέα

lemma: ἀτρεκής
tag: w
μαντεύσασθαι

lemma: μαντεύομαι
tag: w
μαν

tag: #text
τεύσασθαι

tag: supplied
.

tag: #text
καὶ γὰρ Πουλυδάμας Φρύγιος καὶ μάντις ἀμύμων

tag: l
⤦ n: 6

tag: lb
καὶ

tag: w
γὰρ

lemma: γάρ
tag: w
Πουλυδάμας

ref: Polydamas
type: divine
tag: persName
Φρύγιος

lemma: Φρύγιος
tag: w
καὶ

tag: w
μάντις

lemma: μάντις
tag: w
ἀμύμων

lemma: ἀμύμων
tag: w

tag: unclear
μύμων

tag: supplied
αἰετὸν εἰσορόων ὄφεως σπείραισι δεθέντα

tag: l
⤦ n: 7

tag: lb
αἰετὸν

lemma: ἀετός
tag: w
εἰσορόων

lemma: εἰσοράω
tag: w
ὄφεως

lemma: ὄφις
tag: w
σπείραισι

lemma: σπεῖρα
tag: w
δεθέντα

lemma: δέω
tag: w
δεθέντ

tag: #text
α

tag: supplied
μνηστῆρσιν ὄλεθρον Ἁλιθέρσης ἔπε παρόντα·

tag: l
⤦ n: 8

tag: lb
μνηστῆρσιν

lemma: μνηστήρ
tag: w
ὄλεθρον

lemma: ὄλεθρος
tag: w
Ἁλιθέρσης

ref: Halitherses
type: divine
tag: persName
ἔπε

lemma: λέγω
tag: w
παρόντα

lemma: πάρειμι
tag: w
παρό

tag: #text
ντα

tag: supplied
·

tag: #text
τοὔνεκα σοί, Παιάν, χαριέστατα δῶρ’ ἀνέθηκα,

tag: l
⤦ n: 9

tag: lb
τοὔνεκα

lemma: τοὔνεκα
tag: w
τ

tag: unclear
οὔνεκα

tag: #text
σοί

lemma: σύ
tag: w
,

tag: #text
Παιάν

ref: Apollo
type: divine
tag: persName
,

tag: #text
χαριέστατα

lemma: χαρίεις
tag: w
δῶρ’

lemma: δῶρον
tag: w
ἀνέθηκα

lemma: ἀνατίθημι
tag: w
,

tag: #text
ὄφρα τις ὀψιγόνων ἐκ γῆς ἀπίης ἐσαθρήσας

tag: l
⤦ n: 10

tag: lb
ὄφρα

lemma: ὄφρα
tag: w
τις

lemma: τις,τι
tag: w
ὀψιγόνων

lemma: ὀψίγονος
tag: w
ὀψ

tag: #text
ι

tag: supplied
γόνων

tag: #text
ἐκ

lemma: ἐκ
tag: w

tag: unclear
κ

tag: supplied
γῆς

tag: supplied
ἀπίης

lemma: ἄπιος
tag: w

tag: unclear
πίης

tag: #text
ἐσαθρήσας

lemma: εἰσαθρέω
tag: w
ἐσαθρήσα

tag: #text
ς

tag: unclear
γνώσῃ Τε οἰωνοπόλων ὄχ’ ἄριστον.

tag: l
⤦ n: 11

tag: lb
γνώσῃ

lemma: γιγνώσκω
tag: w
Τε

tag: #text

met: - - + -
tag: seg
οἰωνοπόλων

lemma: οἰωνοπόλος
tag: w
οἰωνοπ

tag: supplied
όλων

tag: #text
ὄχ’

lemma: ὄχα
tag: w
ἄριστον

lemma: ἄριστος
tag: w
ἄριστο

tag: #text
ν

tag: unclear
.

tag: #text
ταῦτα σοι δῶρ’ ἀνέθηκα

tag: l
⤦ n: 12

tag: lb
ταῦτα

lemma: οὗτος
tag: w

met: - + - - + - - +
tag: seg
σοι

lemma: σύ
tag: w
σ

tag: supplied
οι

tag: #text
δῶρ’

lemma: δῶρον
tag: w
ἀνέθηκα

lemma: ἀνατίθημι
tag: w
ἀνέθηκ

tag: #text
α

tag: supplied
σὸς πρόπ̣ολος Φοίβοιο προφήτης

tag: l
⤦ n: 13

tag: lb
σὸς

lemma: σός
tag: w
πρόπ̣ολος

lemma: πρόπολος
tag: w
πρόπ̣

tag: #text
ολος

tag: supplied

met: - - + - - +
tag: seg
Φοίβοιο

ref: Apollo
type: divine
tag: persName
Φοί

tag: supplied
βοιο

tag: #text
προφήτης

lemma: προφήτης
tag: w
προφήτ

tag: #text
η

tag: unclear
ς

tag: supplied
εὐτεχνίῃ κλεινὸς πᾶσιν ἐν οἰνοπόλοις.

tag: l
⤦ n: 14

tag: lb
εὐτεχνίῃ

lemma:
tag: w
εὐτε

tag: #text
χνίῃ

tag: supplied
κλεινὸς πᾶσιν ἐν

tag: supplied
κλεινὸς

lemma: κλεινός
tag: w
πᾶσιν

lemma: πᾶς
tag: w
ἐν

lemma: ἐν
tag: w
οἰνοπόλοις

lemma: οἰωνοπόλος
tag: w
οἰνοπόλοι

tag: #text
ς

tag: unclear
.

tag: #text
Критически апарат
Букви в лигатура:
3 ωρ, νε;
4 ως, ηκ;
5 νε, νκ;
7 ων, ως, πε;
8 μνη, ηρ, νς, πε;
9 νε, ωρ, νε, ηκ;
10 νωνε, ησ, ησ;
11 νως, λων;
12 ωρ, νε, ηκ;
13 πρ.
Апарат:
13 О. Борман смята, че към πρόπολος и προφήτης трябва да има епитети, и предлага за втората част на стиха ἱερὸς Φοίβοιο προφήτης; за първата част Н. Шаранков предлага σὸς πρόπολος σώφρων.
14 Стихът е възстановен от Н. Шаранков, у Михаилов: εὐσ̣[εβέος πόλεως ἔντροφος] οἰνοπόλου.
Коментар

Единственият известен досега метрически надпис от провинция Тракия, посветен от птицегадател. Птицегадания вероятно се споменават и в надпис за основаване на светилище на Артемида от района на Никополис ад Нестум (IGBulg 2338). В редове 3-11 текстът имитира Омир.

Библиография
Mihailov, Georgius. Inscriptiones Graecae in Bulgaria repertae. T. III.1, 1961.

Михаилов, Георги. Гръцките епиграми от българските земи. В: Годишник на Софийския университет, Историко-филологически факултет T. 39, 1943, стр. 1-70.

Bormann, Eugen. Inschriften aus Philippopel.. В: Archaeologisch-epigraphische Mittheilungen aus Oesterreich-Ungarn T. 19, 1896, стр. 230–236.

текуща версия 1 / 2022-08-05